Tweedehands lenzen kopen: wat controleer je op slijtage en schimmel

Een tweedehands lens kopen is slim. Je bespaart flink wat geld en vaak krijg je voor hetzelfde budget veel meer glas voor je camera.

Maar, en dit is een heel groot maar, je moet wel weten wat je doet. Niets is zo vervelend als thuiskomen met een lens vol schimmel of een verborgen gebrek. In dit artikel lees je precies hoe je een gebruikte lens inspecteert, zodat je met een gerust hart en een scherpe foto thuiskomt.

Waarom tweedehands lenzen kopen?

Lenzen zijn investeringen. Een nieuwe lens van Canon, Nikon of Sony kan makkelijk meer dan duizend euro kosten.

Koop je tweedehands, dan kun je soms wel 30 tot 50 procent besparen. Het mooie is: lenzen zijn vaak stukken sterker dan camera's. Een lens van vijf jaar oud kan nog perfect functioneren. De truc is alleen om de juiste staat te controleren. We gaan niet kijken naar de schoonheid van de lens, maar naar de technische gezondheid.

De inspectie: Wat heb je nodig?

Voor je begint, zorg dat je de juiste tools bij de hand hebt. Je hoeft geen professionele reparateur te zijn, maar een paar dingen helpen enorm: Begin nooit meteen met foto’s maken. Eerst de visuele inspectie.

• Een felle zaklamp (of gebruik de zaklamp van je telefoon).
• Een schoon microvezel doekje.
• Je eigen camera om de lens op te testen.
• Een rustige, schone tafel.

Haal de lensdoppen eraf en pak de lens vast. Voelt hij robuust aan of waggelt hij als een los tandwiel?

Controle 1: De buitenkant en schroefdraad

Begin bij de basis. Kijk naar de behuizing van de lens.

Een paar krasjes op de lensvatting (het metalen gedeelte dat op de camera klik) zijn normaal en hebben geen invloed op de foto.

Maar let op: als de schroefdraad beschadigd is, kun je geen filters meer monteren. Probeer de schroefdraad voorzichtig met je vinger. Voelt het ruw aan?

Dan is de lens waarschijnlijk een keer gevallen. Controleer ook de rubberen afdekkingen en de scherpstelring. Draait deze soepel? Een stroef of krakend geluid bij het draaien is een waarschuwingssignaal. Het kan slijtage zijn, of er zit zand in het mechanisme.

Controle 2: Glasinspectie op slijtage en krassen

Dit is het belangrijkste deel. Pak je zaklamp en schijn schuin door de lens.

Doe dit niet rechtstreeks in de lens, maar vanaf de zijkant. Je zoekt nu naar drie dingen: krassen, stof en schimmel.

• Kleine krasjes: Een paar krasjes op de voorste of achterste lenselement zijn vaak geen probleem. Ze zorgen voor een lichte waas of wat contrastverlies, maar bijna niemand ziet het terug op een foto. Grote, diepe krassen zijn wel een afknapper.
• Stofdeeltjes: Een paar stofjes ín de lens zijn normaal. Zelfs fabrieksnieuwe lenzen hebben dit. Het beïnvloedt de scherpte niet, tenzij het er tientallen zijn. Je kunt er immers niet bij om het schoon te maken zonder de lens open te breken.
• Verkleuring: Als je door de lens kijkt, kan het licht soms een rare gloed hebben. Dit kan wijzen op ouderdom van de coatings (de beschermlaag op het glas). Dit is vaak cosmetisch, maar let op bij extreme tegenlichtfoto’s.

Controle 3: Schimmel, de stille verkiller

Schimmel is de grootste vijand van een tweedehands lens. Het ontstaat vooral in vochtige omstandigheden en ziet eruit als kleine spinnenwebben, vlekjes of een waas op het glas.

Schimmel groeit namelijk ín het glas en is niet zomaar weg te poetsen. Hoe spot je het? Is er twijfel? Loop weg. Een lens met schimmel is vaak een verloren zaak en reparatiekosten zijn hoog.

• Hou de lens tegen het licht en kijk naar de randen van de glaselementen.
• Zie je witte, webachtige vormen die niet verdwijnen als je de lens beweegt? Grote kans op schimmel.
• Schimmel aan de buitenkant van de lens (op de coating) kan soms voorzichtig worden verwijderd, maar als het diep in de lens zit, koop je een hoop ellende. Schimmel verspreidt zich namelijk.

Controle 4: De diafragma-mechaniek

De diafragma-regeling bepaalt hoeveel licht er binnenkomt. Bij moderne lenzen wordt dit elektronisch aangestuurd, maar bij oudere lenzen (en sommige objectieven) zit er een mechaniek in.

Test dit door de camera op de kleinste aperture (hoog f-getal, bijvoorbeeld f/16) te zetten.

Maak een foto en kijk of de opening mooi rond blijft. Bij oudere lenzen kunnen de diafragmabladen vast gaan zitten. Dit resulteert in foto’s die niet scherp zijn of waarbij de bokeh (onscherpte) lelijk wordt.

Bij een spiegelreflexcamera kun je de lens van de camera halen en door de lens kijken terwijl je de diafragma-ring (of de instelling op de camera) verandert. Bij systeemcamera’s check je dit het beste direct op de sensor.

Controle 5: Autofocus en beeldstabilisatie

Nu is het tijd om je eerste objectief voor je systeemcamera uit te kiezen en op de body te bevestigen.

Sluit de lens aan en test de autofocus (AF). Ga naar een donkere hoek en een lichte hoek. Snel schakelen tussen focuspunten.

• Maakt de autofocus motor een hard, krakend geluid? Dat is niet goed. Een soepele, stille beweging is wat je wilt.
• Is de autofocus zoekende? Als de lens heen en weer blijft jagen zonder scherp te stellen, kan de motor of de sensor vuil zijn of defect.
• Heeft de lens beeldstabilisatie (IS, VR of OIS)? Schakel deze aan en houd de camera stil. Je hoort een licht trillend geluid (het geluid van de stabilisatiemotor). Als het stil is, werkt het niet.

Controle 6: Vignettering en vertekening

Sommige lenzen hebben van nature last van vignettering (donkere hoeken) of vertekening (rechte lijnen worden krom).

Dit is vaak een designkeuze, vooral bij groothoeklenzen. Check of dit binnen jouw acceptatie valt. Maak een testfoto van een muur of een blad papier met een strak patroon op de kleinste aperture (f/16), zoals je dat ook zou doen bij een veelzijdige reiszoom voor Nikon Z. Bekijk de foto op je computerscherm.

Zie je vreemde vlekken of een egale waas? Dat kan wijzen op olie op de diafragmabladen of interne schimmel.

De verkoper en de aankoop

De lens controleren is stap één, maar de verkoper is stap twee. Bij een tweedehands aankoop is de vuistregel: koop nooit zonder te zien.

• Waar koop je? Bij een gerenommeerde winkel zoals CameraNu of Shoot.be heb je garantie. Op platforms zoals Marktplaats of eBay ben je vaak op jezelf aangewezen.
• Vraag naar de geschiedenis: Is de lens ooit gevallen? Hoeveel foto’s zijn er ongeveer mee gemaakt?
• De doos: Een originele doos en accessoires (lensdoppen, zonnekap, statiefgrip) zijn een goed teken. Het toont zorgvuldigheid van de vorige eigenaar.

Spreek af op een openbare plek met goed licht. Neem je tijd. Een verkoper die druk zet om snel te handelen, heeft vaak wat te verbergen.

Conclusie

Een tweedehands lens kopen hoeft geen gok te zijn. Met een heldere zaklamp, een beetje geduld en deze checklist kun je de meeste problemen zoals schimmel en slijtage snel opsporen. Vertrouw op je eigen ogen en je camera, of overweeg een lensadapter voor je systeemcamera om je oude glaswerk een tweede leven te geven.

Als iets niet goed voelt, doe het dan niet. Er zijn genoeg andere lenzen te vinden.

Veel plezier met scherpstellen!